Moskeeën zien steeds meer jonge bekeerlingen. Dat meldt de NOS eerder dit jaar. Dit is een opvallende trend, want je bekeert je niet elke dag tot een geloof. Waar komt deze trend vandaan, en hoe gaat een Nederlandse bekeerling om met reacties van haar omgeving?
Voor Jamila was het ook geen keuze die ze van de ene op de andere dag maakte. Ze is een lang denkproces doorgaan, om uiteindelijk tot de conclusie te komen dat ze zich wil bekeren. Ze vond een gevoel van veiligheid in de Islam dat ze niet vond in het christendom of in spiritualiteit. En zij is daar niet de enige in stelt Islamoloog Yvonne Moonen: ‘De islam biedt soms kaders, die jongeren anders missen.’
Jamila Kuning is christelijk opgevoed, maar ze is kortgeleden bekeerd tot de islam. “Ik ben er veel vrienden door kwijtgeraakt. Mijn leven werd heel anders”, maar voor haar was dat het waard. Verbintenis, een leidraad en zingeving is wat de islam haar bracht. Jamila is niet de enige Nederlandse jongere die de islam sinds kort eigen heeft gemaakt.
Toename
In de afgelopen 13 jaar is het aantal jonge moslims tussen 18 en 25 jaar in Nederland met zo’n 30% toegenomen. Ieder persoon heeft eigen redenen voor een bekering, maar de verwarrende tijd waarin we leven zou een grote rol kunnen spelen, volgens islamoloog Yvonne Moonen. “We leven in een tijd die complex is, omdat er veel veranderingen gaande zijn. Dit kan zorgen voor veel vragen en weinig antwoorden. Sommige jongvolwassenen hebben dan toch behoefte aan duidelijke leefregels, die er tegenwoordig weinig zijn.”
Duidelijkheid
Die kaders zijn er zeker in de islam, ook volgens Jamila: “Ik ben een niet heel gedisciplineerd persoon. Het is gewoon fijn als dingen heel duidelijk zijn. Islam geeft mij veel richting en regelmaat.” Er is een duidelijke manier van leven: “Je bidt vijf keer op een dag, vijf keer per dag doe je een wassing.”
In contact met het geloof
Door het toenemend aantal moslims in Nederland komen steeds meer jongeren eerder in aanraking met de Islam, stelt islamoloog Moonen.Dit herkent Jamila ook in haar eigen omgeving. “Ik heb altijd al wel veel moslims om me heen gehad. Het was voor mij niet vreemd. Ik snapte alleen misschien niet helemaal waarom de vrouwen een hoofddoek droegen.”
Vooroordelen
De islam krijgt veel te maken met vooroordelen, vaak voortkomend uit te weinig kennis. Het beeld dat mensen in Nederland meekrijgen van de islam is vaak gekleurd en eenzijdig. “Zoveel mensen weten niet eens dat we dezelfde God aanbidden als het christendom”, lacht Jamila.
55% van de moslims ervaart discriminatie, volgens het KIS. Dit is voor Jamila geen reden geweest om zich niet te bekeren. Wel houdt ze er rekening mee. Bij bezichtigingen voor appartementen heeft ze, toen ze haar hijab nog niet standaard droeg, er soms voor gekozen deze af te laten, omdat dat haar kans op een huis zou vergroten.
Iftar
Twee jaar geleden viel het Jamila op dat er in haar buurt wel gemeenschappelijke kerstdiners en paasbrunches werden georganiseerd voor christenen, maar niets voor de moslims. Jamila besloot, samen met anderen, een iftar te organiseren. Een iftar is een dagelijkse traditie tijdens de ramadan. Hierbij eet je een uitgebreid avondmaal met vrienden en familie, om het vasten tijdens de ramadan te verbreken.
Jamila was destijds nog niet-gelovig, maar leerde tijdens de iftar een aantal moslims kennen. Door de organisatie heeft ze veel mensen leren kennen, die haar meer hebben verteld over de islam.
Een aantal van de mensen die ze die avond sprak waren ook bekeerlingen. Zij nodigden haar uit om tijdens de ramadan ook eens in de moskee langs te komen voor de avondmaaltijden. Hier komen vaak bekeerlingen langs, die deze bijzondere maaltijd niet met familie kunnen delen. Ook wordt daar iedere avond een stuk uit de Koran voorgelezen. Perfect dus, om meer te weten te komen over het geloof.
Teenslippers
De gesprekken met bekeerlingen maakten iets in haar wakker: “Ik stond op een gegeven moment voor de vrouweningang van de moskee. Geen idee wat ik daar nou eigenlijk deed of wat me te wachten stond, maar ik klopte toch aan. Er deed een vrouw open. Ik voelde me totaal overspoeld door haar zachte, bijna goddelijke uitstraling.”
Die avond heeft Jamila thee gedronken met de vrouw van de moskee, en haar vragen aan haar voorgelegd. “Na mijn hele verhaal aan haar verteld te hebben, barstte ik in huilen uit.”
Bekering
Een bekering naar een nieuw geloof kan spannend zijn: je weet niet hoe alles werkt, doe je het wel goed? Jamila voelde de druk ook: “in het begin wilde ik wel graag alles helemaal goed doen.” Maar toch voelde ze zich tegelijk enorm welkom.
Islamoloog Moonen vertelt: “Als je als niet-moslim interesse toont in de islam, dan word je met open armen ontvangen. Veel moslims voelen zich als met argusogen bekeken. Het is dan juist mooi als iemand meer over je geloof wil leren.”
Reactie omgeving
De omgeving van een bekeerling vindt het soms lastig om met de verandering om te gaan. Misschien nog wel lastiger bij de islam, legt Moonen uit: “Anders dan bij het christendom, gaan veel moslimbekeerlingen zich er ook naar kleden. Ze dragen dan bijvoorbeeld ineens een hoofddoek. Voor de omgeving is dat extra wennen, omdat het dan aan de buitenkant te zien is dat iemand ‘is veranderd.’”
Jamila’s oma heeft er dan ook veel moeite mee. Jamila is wegens een lastige thuissituatie vooral opgevoed door haar oma, die ze beschouwt als moeder.
Ze had wel een heftige reactie verwacht bij het bekendmaken van haar bekering, maar het was toch een moeilijk moment voor beiden. “Ik heb het maar gewoon tegen haar gezegd. Toen raakte ze bijna in een hyperventilatie. Ze is opgestaan en weggegaan van het terras waar we zaten. Ik was heel verdrietig.”
Hoe het ontvangen wordt, ligt aan veel verschillende culturele en sociale factoren, volgens Moonen. “Aan de ene kant moet de bekeerling heel goed kunnen uitleggen aan hun omgeving waarom ze dit doen. Aan de andere kant moet die omgeving wel goed willen luisteren naar hun beweegredenen, en verder kijken dan hun vooroordelen. De vraag is: Kan je gewoon naar die persoon kijken als iemand die zichzelf aan het ontwikkelen is, of blijf je plakken bij oordelen?”
Zingeving
Zelfontwikkeling is een belangrijk onderdeel van de islam. Dat is een van de redenen waarom de islam vaak aantrekkelijk is voor mensen met zingevingsvragen. Dat weet ook islamoloog Moonen: “Aan een bekering ligt vaak een existentiële vraag ten grondslag. Een persoonlijke crisis, of incident. Iets wat levensvragen oplevert, daardoor zoeken mensen antwoorden.”
Dat is iets wat Jamila zeker herkent. “Ik heb geen makkelijk leven gehad. Ik probeerde veel zelf op te lossen. Eerst ben ik, na mijn christelijke opvoeding, lang spiritueel geweest. Het christendom was voor mij te vaag, maar spiritualiteit zonder een God al helemaal. Ik liep steeds maar weer tegen mezelf aan.” De islam gaf Jamila steun in het zoeken van haarzelf.
Verbintenis
Die steun komt ook uit de eenheid die de islam vormt. “In de islam voel ik een verbintenis die je als Nederlander niet met elkaar hebt. We zijn best wel een koud volk.”
“Als je opgroeit zonder kerk, is de vanzelfsprekendheid dat je bij een bepaalde groep hoort weggevallen. Het gevoel van een sociaal vangnet. In islamitische gemeenschappen is er veel saamhorigheid en een ‘wij’”, duidt Moonen.
De verbinding die iemand vindt in de religie kan als thuiskomen voelen, zo ervaarde ook Jamila: “Het voelde als de familie die ik nooit heb gehad.”
Dataverantwoording De hoeveelheid bekeerlingen in Nederland wordt nergens geregistreerd. In het recente onderzoek van de NOS is de toename van jongere moslimbekeerlingen wel bevestigd door gesprekken met moskeeën, imams, en grote islamitische organisaties. In cijfers van het CBS die per leeftijdsgroep de hoeveelheid gelovigen bijhouden, is een toename te zien bij de leeftijdsgroepen 15 tot 18 jaar en 18 tot 25 jaar. Respectievelijk 33% en 29% toename in de afgelopen 13 jaar. Bij andere leeftijdsgroepen is er niet een dusdanige stijging te zien. Het is niet met volledige zekerheid te bevestigen dat deze toename door bekeerlingen bestaat. Echter, de combinatie van de cijfers van het CBS, en het onderzoek van de NOS, geeft genoeg reden om aan te nemen dat de stijging in aantal moslims onder die leeftijdsgroep, te maken heeft met bekering.